Jak dobrać materac dla dziecka z punktu widzenia fizjoterapeuty?
Czym się różnią materace Rucken
Posted in Porady Lekarzy

Dlaczego sen jest tak ważny dla dziecka?

Sen to jeden z najważniejszych czynników odpowiadających za prawidłowy rozwój dziecka. Pojawia się już w 6 miesiącu życia płodowego i nie da się go zastąpić, ponieważ stanowi elementarną potrzebę fizjologiczną. Śpiący maluch nie tylko odpoczywa, w niektórych stanach snu jego mózg jest bardziej aktywny niż w trakcie czuwania. Podczas spania wytwarzany jest hormon wzrostu, a także białe krwinki, niezbędne do zwalczania infekcji. Badania naukowców dowodzą, że dobrze wyspane dzieci mają w przyszłości mniejszą tendencję do otyłości. Wyspane niemowlę jest ciekawsze świata i szybciej się uczy.

Rekomendowaną przez lekarzy długość snu u dzieci przedstawia tabela:

 wiekzalecana ilość snu na dobędopuszczalna ilość snu na dobę
noworodek0-3 miesięcy14-17 godzin11-19 godzin
niemowlę4-11 miesięcy12-15 godzin10-18 godzin
małe dziecko
1-2 lata11-14 godzin9-16 godzin
przedszkolak
3-5 lat10-13 godzin8-14 godzin
dziecko w wieku szkolnym6-13 lat9-11 godzin
7-12 godzin

Źródło: Max Hirshkowitz, Kaitlyn Whiton, Steven M. Albert, Cathy Alessi i inni. National Sleep Foundation’s sleep time duration recommendations: methodology and results summary

Dziecko w pierwszych 3 latach życia śpi prawie 2 x razy dłużej niż dorosły. Najlepszym, najbezpieczniejszym miejscem do snu maluszka jest łóżeczko. Dlatego wybór odpowiedniego materaca wydaje się być kluczowy.

Do snu układamy dziecko na płaskim podłożu, używamy tylko odpowiednio dobranych materacy. Nie układamy łóżeczka ani materaca pod kątem do podłoża, chyba
że są wyraźne wskazania medyczne (wtedy pamiętamy o wsuwaniu klina pod materac)
i oczywiście nie dajemy niemowlęciu do spania poduszki. Otóż, to, jak położymy malucha spowoduje, że w taki, a nie inny sposób ułoży się również jego głowa, kręgosłup
i kończyny (prawidłowe ułożenie dziecka na zdjęciach). Dzieci rozwijają się według pewnego wzorca a prawidłowo przebyte etapy rozwoju ruchowego są podstawą funkcjonowania w ich całym dalszym życiu. Kręgosłup noworodka ma kształt litery „C”,
w miarę upływu czasu prostuje się i kształtuje. Pierwszy prawidłowo wykształca się odcinek szyjny kręgosłupa, tzw. lordoza szyjna, do 3 miesiąca życia dziecka. Rozpoczyna się to gdy dziecko zaczyna podnosić główkę, natomiast kończy się w momencie trzymania samodzielnie główki. Jako druga wykształcona zostaje część piersiowa kręgosłupa, tzw. kifoza piersiowa. Ostatnia powstaje lordoza lędźwiowa. Proces kształtowania prawidłowych krzywizn kręgosłupa zostaje zakończony, gdy dziecko potrafi wstawać
i samodzielnie chodzić czyli do 18 miesiąca życia. Do tego czasu większość czasu spędza w łóżeczku na leżąco. Ważne jest więc odpowiednie podparcie dla pleców – a więc właściwie dobrany materac nie tylko zapewni dziecku komfort, ale też zapobiegnie ewentualnym późniejszym kłopotom z kręgosłupem. Wady postawy nie biorą się niestety
z niczego. Przynajmniej część z nich ma swój początek w okresie niemowlęcym gdy nieświadomie dostarczamy maluszkowi negatywnych bodźców, które mogą zakłócić jego rozwój ruchowy. Dobierając odpowiedni materac można tych błędów uniknąć.

Dlaczego prawidłowe ułożenie dziecka do snu jest takie ważne?

Jak dobrać materac dla dziecka z punktu widzenia fizjoterapeuty?

Jestem fizjoterapeutą, a z małymi pacjentami pracuję już ponad 10 lat. Niestety trafiają do mnie dzieci, które już wyposażone są we wszystkie akcesoria należące do wyprawki.  Zdarza mi się niezwykle rzadko aby rodzice konsultowali zakupy łóżeczka, materaca, fotelika lub wózka przed pojawieniem się malucha na świecie. Dlatego właśnie w tym artykule postaram się odpowiedzieć na bardzo ważne pytania dotyczące doboru odpowiedniego materacyka dla Waszego dziecka.

  • Pierwszym ważnym czynnikiem przy zakupie materaca jest jego twardość i gęstość użytej pianki. Materac, na którym dziecko śpi powinien być dość twardy by ułatwić dziecku zmiany pozycji, ale równocześnie dość elastyczny by podeprzeć powstające fizjologiczne krzywizny kręgosłupa.
  • Drugie, na co warto zwrócić uwagę, to by wypełnienie miało również właściwości prozdrowotne tzn. powinno posiadać swobodną cyrkulację świeżego powietrza co zmniejsza ryzyko rozwoju grzybów, bakterii i pleśni oraz odprowadzało nadmiar ciepła, dzięki czemu dziecko nie będzie się pocić. Taki materac można łatwo rozpoznać na pierwszy rzut oka – po całym obwodzie jest wszyty pas siatki napowietrzającej 3D. Taka siatka ma zdecydowanie lepszą przepuszczalność powietrza i ew wilgoć, CO2 czy ciepło może swobodnie zostać usunięte poza materac, a nie kumulować się w dzianinie pokrowca. Warto też zwrócić uwagę czy siateczka 3D jest połączona z odpowiednio szerokim profilem wentylacyjnym znajdującym się we wkładzie materaca. W przeciwnym razie siateczka nie będzie pełnić swojej roli.
  • Trzecim elementem odpowiedniego materacyka jest jego pokrycie, które musi być wykonane z materiałów przyjaznych dla skóry dziecka, które gwarantują stabilność pokrowca podczas wielokrotnego prania a jednocześnie wspomagają odprowadzanie wilgoci z wnętrza materaca.
  • Ważne też, by zamek pokrowca wszyty był w taki sposób, by dziecko nie miało z nim kontaktu. Najprościej jest kiedy zamek jest wszyty z boku materacyka. Może się jednak zdarzyć, że dziecko stojąc w łóżeczku nagle się ześlizgnie i może dojść do uszkodzenia skóry nóżki dziecka. Są na rynku wersje zamków bardziej przyjaznych tzw. rewersowych. Mają one zdecydowanie delikatniejszą strukturę i ryzyko uszkodzenia delikatnej skóry dziecka jest zdecydowanie mniejsze. Zamek wszyty po całym obwodzie ułatwia ściąganie i powtórnie założenie pokrowca oraz daje możliwość wyprania tylko zabrudzonej części a nie całego pokrowca.

Ułożenie na materacyku bez poduszki

Ułożenie prawidłowe z klinem

Dziecko dzięki odpowiedniej twardości i sprężystości może łatwo zmieniać pozycję

  • Pianka – to materiał rekomendowany dla materacyków niemowlęcych, jest ona odpowiednia dla malucha, pod warunkiem że będzie miała wysoką gęstość (masę) przy odpowiedniej, dostosowanej dla dzieci twardości. Im wyższa gęstość (masa), tym lepiej dla kręgosłupa, bo ryzyko odkształcenia się pianki jest mniejsze. Pamiętajmy, że dziecko do 12 miesiąca potraja swoja masę i ew. zniekształcenia pianki w pierwszym okresie będą istotnie wpływać nie tylko na komfort snu ale także na bezpieczny rozwój kręgosłupa. Gęstość nie powinna być niższa niż 25 kg/m3.  Taki parametr gwarantuje, że pianka nie będzie się odkształcać. Oprócz gęstości, zwróćmy uwagę na rodzaj użytej pianki. Zazwyczaj używane są pianki zwykłe T, ale też możemy spotkać pianki tzw. HR- wysoko elastyczne (inna nazwa to – zimne – nazwa od procesu produkcji, a nie od efektu chłodzącego). Mają one lepszą sprężystość i odporność na odkształcenia. Możemy tez spotkać pianki antybakteryjne. Zawierają one specjalny środek, który zmniejsza ryzyko rozwoju bakterii, grzybów, pleśni czy roztoczy. Taka pianka rekomendowana jest szczególnie dla alergików

Przed zakupem warto porównać parametry pianek materacy, których zakup planujemy. Sprawdzajmy ich atesty i zawsze pytajmy o masę pianki!

  • Sprężyny – dzięki nim materac jest sztywny, trwały i nie odkształca się w trakcie użytkowania. Nie mogą być wykonane z kiepskiej jakości drutu, bo od grubości sprężyn zależy ich jakość. Materace sprężynowe mają małą elastyczność punktową, co  oznacza, że pod ciężarem śpiącego dziecka odkształca się cała powierzchnia materaca, co w wieku niemowlęcym nie jest polecane.
  • Lateks – ma bardzo dobre właściwości ortopedyczne, równomiernie podpiera kręgosłup. Dziurkowanie lateksu jednak nie bierze się przez przypadek. Lateks nie ma właściwości wentylacyjnych. Ważne jest by pod dziurkowanym lateksem była przestrzeń, która zapewni odpowiedni przepływ powietrza. Inaczej może pojawić się ryzyko, że dziecko będzie się dodatkowo pocić i przegrzewać.
  • Kokos – do produkcji mat wykorzystuje się naturalne włókna kokosa uzyskiwane ze skorupy orzecha palmy kokosowej. Ma właściwości bakteriobójcze, nie pozwala na rozwój pleśni i grzybów.  Charakteryzuje się właściwościami wentylacyjnymi. Kokos jest jednak dość twardy. Warto też pamiętać, że taki kokos jest zazwyczaj lateksowany by uzyskać gładszą strukturę maty.
  • Łuski gryki – zamykane są w kieszeniach i stanowią wierzchnią warstwę materaca. Obecnie coraz częściej producenci rezygnują z tego rozwiązania – powierzchnia materaca staje się po jakimś czasie pofałdowana co może wpływać na komfort użytkowania. Łuski uwalniają też charakterystyczny zapach.

Co powinniśmy wiedzieć o materiałach do produkcji materacy

Nie ma drugiego przedmiotu, który miałby tak bliski i długi kontakt z maluszkiem jak materacyk.

Przed dzieckiem około trzy lata  użytkowania materacyka – jeśli Wasze dziecko ma spędzić na takim materacu nawet kilka godzin każdego dnia przez 365 dni przez 3 lata to warto z kalkulatorem przeliczyć ten czas. Nie ma bowiem drugiego przedmioty, który miałby tak bliski i długi kontakt z maluszkiem jak materacyk. Warto przemyśleć taki zakup. Bywa też, że dziecko dziedziczy materac wraz z łóżeczkiem po starszym rodzeństwie. Łóżeczko oczywiście może być przekazywane, ale materacyk nie powinien. Trzeba pamiętać, że poprzednie dziecko nie tylko spało na materacu, ale też uczyło się wstawać i stawiać na nim pierwsze kroki, trwale go odkształcając. Używany materac, podobnie  jak używane buciki, przyjmuje kształt ciała pierwszego właściciela . Może to powodować nie tylko niewygodę, ale także  wpływać negatywnie na kręgosłup dziecka i powodować wady postawy.


Joanna Sebastian
Rehabilitant dziecięcy w Klinice Rehabilitacji Szpitala Uniwersyteckiego w Bydgoszczy
Nauczyciel akademicki w Katedrze i Klinice Rehabilitacji Collegium Medicum

zacznij pisać i wciśnij enter aby wyszukać

Koszyk